Visie

Van financiële zelfontplooiing naar ambachtelijke zingeving

‘Ik maak zin door te werken’, zei René Gude, toenmalig Denker des Vaderlands. Als bewijs daarvoor voerde Gude aan dat hij vaak ’s ochtends geen zin heeft om te werken, zich er met grote tegenzin toch toe aanzet, maar ’s avonds toch wel tevreden is over zichzelf. Gude: ‘Ik prijs me dan ook gelukkig, dat ik geen tumor heb die mij het werken onmogelijk maakt. Mijn botkanker kostte mij een been, maar dat betekent niet dat ik als hoofdwerker geen standpunten meer zou kunnen innemen. Ik heb vanwege mijn ziekte tal van operaties ondergaan, maar terwijl ik in het ziekenhuis lag bij te komen van de operaties was ik alweer aan het bellen.’

Wij maken allemaal zin door te werken. Wij noemen dat al eeuwenlang zingeven. Zingeven is niet iets wat je doet als de magen gevuld zijn, het is iets als ademen, een levensbehoefte waarin we zelf voorzien.

Ondernemers deden zingeving vroeger graag lacherig af als soft. Zij hadden gelijk: zingeving was decennialang terrein voor zwetsers, die van zingeving iets vaags en zweverigs maakten. Zo werd zingeving ethisch slijm. Wij gaan dat veranderen. Alles wat wij over werk en zingeving zeggen is concreet, tastbaar, begrijpelijk. Wij spreken daarom over ambachtelijk zingeven: dit is een kunst die je kunt leren, waar je aan kunt werken, dat je als een ambacht in je vingers kunt krijgen.

Zingeving blijkt in rap tempo keihard noodzakelijk geworden voor het voortbestaan van ondernemingen. Kijk naar Unilever of Akzo-Nobel. Waar beroepen ze zich op als ze overgenomen dreigen te worden? Op duurzaamheid, op diversiteit, op hun rol in de samenleving.

Zingeving blijkt in rap tempo keihard net zo noodzakelijk geworden voor werkwerknemers. Burn-out is een epidemie. Depressie dreigt binnen tien jaar volksziekte nummer één zijn. Stress is een van de voornaamste veroorzakers van psychische problemen. En werk is bij ons een grote veroorzaker van stress. Deze stress is geen psychologisch probleem waar je individuen vanaf kunt helpen, maar een maatschappelijk probleem. Het gaat hierbij om de vraag hoe wij, collectief, onze werkomgeving, met alles erop en eraan, hebben ingericht.

Om aan ambachtelijke zingeving te kunnen doen, moet je weten wat dat is, zin. In navolging van René Gude onderscheiden wij vier soorten zin. De eerste noemen we het zinnelijke (Z1) het lekkere, het lijfelijke aspect, het lustvolle. De tweede het zintuiglijke (Z2), het esthetische. De derde het zinrijke (Z3). Gude: ‘We ervaren zin, doordat we volzinnen maken, in staat zijn te verwoorden wat we beleven, ervaren, maken, doen. Dit is de meest letterlijke vorm van zingeving door betekenisgeving.’ Als laatste onderscheiden we het zinvolle (Z4), dat je bijvoorbeeld achter de doelstelling staat van de ondernemingen waar je werkt.

Gewapend met deze vierdeling kijken wij naar werk, in de hoop meer zicht te krijgen op stressfactoren bij werk en uitval. Niet zweverig, maar concreet met de vraag of deze verschillende betekenissen van het woord ‘zin’ werknemers én werkgevers handvatten kunnen bieden om erachter te komen hoe je zin in je werk kunt maken. En kunt houden.

De 4 Z'ten

Z1 ZINNELIJK

Z2 ZINTUIGLIJK
Z3 ZINRIJK
Z4 ZINVOL

Blog

Schoonmakers krijgen door ‘het lekkere’ zin in hun werk

Schoonmakers krijgen door ‘het lekkere’ zin in hun werk

Meer dan 21.000 mensen deden op donderdag 11 oktober 2018 mee aan de meest zingevende maaltijd van Nederland: het Nationaal Integratiediner.

De schoolbestuurder als hitteschild

De schoolbestuurder als hitteschild

‘Het zijn vooral de ouders, de assertieve ouders die de werkdruk hebben verhoogd.” Onlangs gaf ik een training aan docenten en directeuren en bestuurders van scholen. Het ging over werkdruk en beloning, over zin in werk en werkgeluk.

De boer heeft geen onzinbaan en is nog steeds trots op zijn werk

De boer heeft geen onzinbaan en is nog steeds trots op zijn werk

‘Enorme groep werknemers draagt helemaal niks bij aan de maatschappij’ kopte Algemeen Dagblad dinsdag. De krant citeerde hoogleraar antropologie David Graeber, die al vaker sprak over onzinbanen.

Mede mogelijk gemaakt door Instituut Gak.